Aspergillus (Galactomannan) dương tính ?

Kết quả xét nghiệm Aspergillus (Galactomannan) Ag dương tính cho thấy trong mẫu bệnh phẩm có kháng nguyên galactomannan, một polysaccharide được giải phóng từ thành tế bào của nấm Aspergillus trong quá trình phát triển. Kết quả này gợi ý khả năng nhiễm nấm Aspergillus xâm lấn (Invasive Aspergillosis – IA), đặc biệt ở những bệnh nhân có hệ miễn dịch suy giảm.

Tuy nhiên, kết quả dương tính không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc bệnh và cần được đánh giá kết hợp với triệu chứng lâm sàng, hình ảnh học và các xét nghiệm khác.

Ý nghĩa của kết quả dương tính

Kết quả Galactomannan Ag dương tính có thể:

• Gợi ý nhiễm Aspergillus xâm lấn, đặc biệt ở:

  • Bệnh nhân giảm bạch cầu kéo dài.

  • Người ghép tủy hoặc ghép tạng.

  • Bệnh nhân ung thư đang hóa trị.

  • Người sử dụng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.

• Hỗ trợ chẩn đoán sớm trước khi có biểu hiện rõ ràng trên lâm sàng.

• Được sử dụng để theo dõi đáp ứng điều trị ở bệnh nhân đã được chẩn đoán nhiễm Aspergillus.

Dương tính giả có thể gặp trong trường hợp nào?

Kết quả dương tính có thể xuất hiện mà không phải do nhiễm Aspergillus, ví dụ:

• Sử dụng một số kháng sinh nhóm β-lactam (tùy từng loại và từng thế hệ thuốc).

• Nhiễm một số loại nấm khác có cấu trúc kháng nguyên tương tự.

• Ô nhiễm mẫu bệnh phẩm hoặc yếu tố kỹ thuật trong quá trình xét nghiệm.

• Một số chế phẩm truyền tĩnh mạch hoặc sản phẩm máu (ít gặp với các kỹ thuật hiện nay).

Cần làm gì khi kết quả dương tính?

Nếu xét nghiệm Galactomannan Ag dương tính, bác sĩ có thể chỉ định thêm:

• Chụp CT ngực để tìm tổn thương nghi ngờ nhiễm nấm phổi.

• Nuôi cấy nấm từ đờm, dịch phế quản hoặc các mẫu bệnh phẩm khác.

• Xét nghiệm Aspergillus PCR (nếu có).

• β-D-Glucan để hỗ trợ chẩn đoán nhiễm nấm xâm lấn.

• Nội soi phế quản và lấy dịch rửa phế quản – phế nang (BAL) trong các trường hợp cần thiết.

Diễn giải kết quả

• Dương tính ở huyết thanh: Gợi ý nhiễm Aspergillus xâm lấn, đặc biệt ở bệnh nhân nguy cơ cao.

• Dương tính ở dịch rửa phế quản (BAL): Có giá trị chẩn đoán cao hơn đối với nhiễm nấm phổi do Aspergillus.

• Nồng độ kháng nguyên tăng liên tục: Có thể phản ánh bệnh đang tiến triển.

• Nồng độ giảm sau điều trị: Có thể cho thấy đáp ứng tốt với thuốc kháng nấm.

Lưu ý

• Không nên dựa vào một kết quả Galactomannan dương tính duy nhất để khẳng định chẩn đoán.

• Việc chẩn đoán nhiễm Aspergillus cần kết hợp:

  • Triệu chứng lâm sàng.

  • Yếu tố nguy cơ của người bệnh.

  • Hình ảnh CT.

  • Kết quả vi sinh và các xét nghiệm hỗ trợ khác.

• Giá trị ngưỡng (cut-off index) được coi là dương tính có thể khác nhau tùy theo loại mẫu bệnh phẩm và quy định của từng phòng xét nghiệm.

Tóm tắt

Aspergillus (Galactomannan) Ag dương tính là dấu hiệu quan trọng gợi ý nhiễm nấm Aspergillus xâm lấn, đặc biệt ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Tuy nhiên, kết quả cần được diễn giải trong bối cảnh lâm sàng và kết hợp với các phương pháp chẩn đoán khác để xác định chính xác tình trạng bệnh cũng như đưa ra hướng điều trị phù hợp.